EDEBİYAT MEVSİMİ ''mevsimlerin en güzeli''

Rağbet: Derecelenmemiş [?]

Rağbet: Derecelenmemiş [?]

ESKİ DOĞU TÜRK YAZISINDA KULLANILAN LİGATÜRLER VE BUNLARLA ÎLGÎLİ BÂZI MESELELER HAKKINDA^
Osman Nedim TUNA
Göktürk yazıtlarının 15 Aralık 1893′te çözümünden bu yana, hemen hemen bir yüzyıl geçti. Bu zaman içinde, gittikçe artan sayıda başka yazıtlar bulundu ve yayımlandı; eskilerin de daha iyi yayımları yapıldı. Bununla birlikte, elimizdeki metinlerin okunup anlaşılmasında ve onlarla ilgili kar¬maşık meselelerin araştırılmasında en büyük güçlük, bu metinleri bir araya toplayan kaynak eserlerin artık çok gerilerde kalması idi. D.D. Vasil’yev’in 1983′te yayımladığı iki ciltlik çalışması bu güçlüğü gidermesi bakımından bence, Eski Doğu Türk Yazısı alanındaki en önemli başarılardan biri, hattâ yeni bir merhalenin başlangıcıdır. Bir envanterden çok daha ileri bir karakter taşıyan bu eserden faydalanarak şimdiden sonra, söz konusu yazılara ait meseleleri bir bütün hâlinde gözden geçirmek ve bunların bugünkü durum¬larını tesbit etmek işi, büyük ölçüde kolaylaşmış bulunuyor. Bu meseleler¬den biri, yazının kökeni meselesidir. Köken için mutlaka bir yabancı kaynak aramak ve her defâsında yetersiz kalarak yeni bir teşebbüste bulunmaktansa bu konuyu şimdilik bir kere iterek bizâtihi yazının kendisini incelemek ve herşeyden önce ona âit bilgilerimizi arttırmak zorundayız. Aneak bunun gerçekleşmesinden sonra, O. Pritsak’ın, benim de benimsediğim, görüşünün tatbikinden müsbet bir sonuç alınabilir . Bu bakımdan ben, Rona-Tas’ın gerçekten ilgiye değer makalesini bu defa, başlangıç için yeni bir baza (Prit¬sak’ın görüşüne) dayandırılan ‘yabancı bir kaynak göstermek’ temayülünün bir başka tezahürü saymaktayım .
Yukarıda açıklanan prensibe uyarak bu çalışmamda Eski Türk Yazısının bir grup işâretini, ligatürlerini inceliyeceğim. Bunlardan bir kısmını, 1970′ten bu yana Eski Türkçe derslerimde öğrencilerime aktardım ve aktarmaktayım. Hedefim ‘ligatürler’ konusunun bugünkü durumunu, bunlarla ilgili görüş ve teklifleri, kendiminkiler dâhil olmak üzere, bir bütün halinde sunmaktır.
Yazinin tamamini oku →

Rağbet: Derecelenmemiş [?]

ANNEMARIE VON GABAIN (1901 – 1993)
PROF. DR. HASAN EREN
1993 yılının ilk ayında Alman Türkolojisi ağır bir yitik verdi. Türklük bilimi ve özellikle eski “fürkler ve dilleri alanında değerli çalışma ve yayınlar yapmış olan Prof. Dr. Annemarie von Gabain, 15 Ocak 1993 günü Berlin’ de yaşama gözlerini yumdu.
Yazinin tamamini oku →

Rağbet: Derecelenmemiş [?]

1.2. Altay Dilleri Teorisi
Osmart Nedim TUNA
Altay Dilleri:
Dilbilgisi edebiyatında bir “dil ailesi’ veya ‘topluluğu’ için kullanılan bu adla, dar olarak (Türk, Moğol, Mançu dahil Tunguz), geniş olarak bunlarla birlikte Ko¬re, ve kısa bir süreden beri Japon dilinin de yeniden katılması ile, beş dil kasde- dilir. Altay Dilleri bugün, Avrupa Kıtasının iki katına yakın genişlikteki bir alanda, iki yüz doksan iki milyon kişi tarafından konuşulan büyük bir blok teşkil eder.
Yazinin tamamini oku →

Rağbet: Derecelenmemiş [?]

TDAY-Belleten 1989, TDK Yay.:553, Ankara 1994
YAZILI DEVİRLERDEKİ GELİŞMELERE GÖRE ESKİ TÜRKÇENİN YAŞI
ZEYNEP KORKMAZ
1. Tîir diliıı yaşının tespiti çalı^malarında çciîtîi yollara baş vurmak mümkündür, Bu konuda. dilin kendi yapı \c işleyiş özellikleri ve tarihî gelişme şartlan ile ilgili birtakım ölçütler (kriterîer) nygttlaıisHltceğİ gibi, antropnloji, tarih, arkeoloji ve etnoloji pibı diğer bilim dallarının ortaya koyduğu verilerden de yararlanmak mümkündür. Hattâ, l>ir tek ana kökten gelen akraba diller arasındaki karşılaştırmalar da bir dilin yazılı bölgeleri¬nin geminde kalan zaman derinliğinin vc yaşının belirlenmesinde elle tutulan ip uçları ortaya koyabilmektedir*. IVe var ki, şimdiye kadar Türkçe ile Moğo!, Mançu ve Tunguz dilleri arasında yapılageîen karşılaştırmalı çalış¬malar, yaş konusundan çok. Al t ay dil ailesi içinde yer alan diller arasındaki akrabalık sorununu çözmeye yönelmiş olan çalınmalardır,
Yazinin tamamini oku →

Rağbet: Derecelenmemiş [?]

TÜRKÇE jşj, ÇUVAŞÇA ¡i/ ve MOĞOLCA /ç/
TALÂT TEKİN
Bilindiği üzere Genel Türkçe jşj Çuvaşça ve Moğolcada sadece ///’ye denk gelmemekte, aynı zamanda Çuvaşça /s/ ve Moğolca /ç/’ye de denk gelmektedir. Altay dilleri arasındaki ses denkliklerinin çoğu gibi Trk. /ş/ = Mo. /ç/ denkliği de ilk önce Ramstedt tarafından farkedilmiş ve kurulmuş¬tur. Moğolca ve Türkçe karşılıklılık/ortaklaşalık ekleri -ça-/-çe- ve -ş-’nin benzerliğine de daha 19I2′de Ramstedt dikkat çekmişti : Örneğin, Mo. sika -ça- “sich drängen” (sika- “drängen, pressen”den) Trk. sık-ı-ş- (sık- “basmak, ezmek”ten) . Ramstedt söz konusu Trk. karşılıklılık/ortak¬laşalık eki -ş-’nin aslında /ç/ olduğunu ve Türkçedeki /ç/’den /ş/’ye bu ses değişikliğinin geçmiş zamanlı şekiller aracılığıyla başladığını, yani *-ça-dı > *~çtı ~>*-ştı şeklinde olduğunu öne sürmüş, daha sonra bu ekin geçmiş zamanlı şekiller aracılığıyla genelleştiğini söylemiştir .
Yazinin tamamini oku →

Rağbet: Derecelenmemiş [?]